Test nhanh kháng nguyên là phương pháp hỗ trợ phát hiện một số tác nhân gây bệnh trong thời gian ngắn. Nhờ thao tác đơn giản và cho kết quả nhanh, test nhanh được sử dụng rộng rãi tại cơ sở y tế cũng như tại nhà.
Tuy nhiên, cũng giống nhiều phương pháp xét nghiệm khác, test nhanh không đạt độ chính xác tuyệt đối trong mọi trường hợp. Một số người có thể nhận được kết quả âm tính dù vẫn đang nhiễm bệnh. Hiện tượng này được gọi là âm tính giả.
Hiểu rõ những nguyên nhân gây âm tính giả sẽ giúp người sử dụng lựa chọn thời điểm xét nghiệm phù hợp và biết khi nào cần thực hiện lại xét nghiệm hoặc đến cơ sở y tế để được đánh giá thêm.
I. Âm tính giả là gì?
Âm tính giả là tình huống kết quả test nhanh hiển thị âm tính mặc dù người được xét nghiệm thực sự đang nhiễm tác nhân gây bệnh.
Điều này không có nghĩa là bộ test bị lỗi. Trong nhiều trường hợp, kết quả chịu ảnh hưởng bởi thời điểm lấy mẫu, chất lượng mẫu bệnh phẩm hoặc cách thực hiện xét nghiệm.
Vì vậy, một kết quả âm tính không phải lúc nào cũng đủ để loại trừ hoàn toàn khả năng mắc bệnh, đặc biệt khi người được xét nghiệm vẫn có triệu chứng hoặc có tiền sử tiếp xúc với nguồn lây.
II. Những nguyên nhân gây âm tính giả
1. Thực hiện xét nghiệm quá sớm
Thời điểm xét nghiệm là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến âm tính giả.
Sau khi cơ thể tiếp xúc với tác nhân gây bệnh, virus hoặc vi khuẩn cần một khoảng thời gian để nhân lên. Trong giai đoạn đầu, lượng kháng nguyên trong mẫu bệnh phẩm có thể còn thấp hơn ngưỡng phát hiện của bộ test.
Nếu xét nghiệm được thực hiện quá sớm sau khi phơi nhiễm, kết quả âm tính vẫn có thể xuất hiện mặc dù người đó đã bắt đầu nhiễm bệnh.
2. Lấy mẫu không đúng kỹ thuật
Chất lượng mẫu bệnh phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến độ chính xác của xét nghiệm.
Nếu que lấy mẫu không được đưa đến đúng vị trí theo hướng dẫn hoặc thời gian lấy mẫu không đủ, lượng kháng nguyên thu được có thể không đáp ứng yêu cầu của xét nghiệm.
Ngoài ra, thao tác lấy mẫu quá nhẹ hoặc không đúng quy trình cũng có thể làm giảm khả năng phát hiện tác nhân gây bệnh.
3. Thực hiện xét nghiệm không đúng hướng dẫn
Quy trình thao tác có ảnh hưởng lớn đến kết quả của test nhanh.
Một số sai sót thường gặp gồm nhỏ sai số lượng giọt dung dịch, đọc kết quả quá sớm, đọc kết quả quá muộn hoặc sử dụng không đúng trình tự các bước theo hướng dẫn của nhà sảnản xuất.
Những sai sót này có thể làm ảnh hưởng đến phản ứng của bộ test và dẫn đến kết quả không phản ánh đúng tình trạng thực tế.
4. Mẫu bệnh phẩm không phù hợp
Không phải mọi vị trí lấy mẫu đều có cùng lượng tác nhân gây bệnh.
Ở từng giai đoạn của bệnh, nồng độ kháng nguyên tại vùng mũi hoặc họng có thể thay đổi. Nếu mẫu được lấy tại vị trí có lượng kháng nguyên thấp, khả năng phát hiện của test cũng giảm theo.
Vì vậy, việc tuân thủ đúng loại mẫu được nhà sản xuất khuyến cáo là rất quan trọng.
5. Bộ test được bảo quản không đúng cách
Điều kiện bảo quản có thể ảnh hưởng đến chất lượng của bộ test.
Nếu sản phẩm được bảo quản ở nhiệt độ hoặc độ ẩm không phù hợp trong thời gian dài, hiệu năng của các thành phần trong bộ test có thể bị ảnh hưởng.
Ngoài ra, việc sử dụng bộ test đã hết hạn hoặc có bao bì bị rách, hư hỏng cũng có thể làm giảm độ tin cậy của kết quả.
6. Thời điểm đọc kết quả không chính xác
Mỗi bộ test đều quy định khoảng thời gian đọc kết quả cụ thể.
Nếu kết quả được đọc quá sớm, phản ứng trên que thử có thể chưa hoàn tất. Ngược lại, việc đọc quá muộn có thể làm xuất hiện các vạch không còn phản ánh chính xác kết quả xét nghiệm.
Người sử dụng nên tuân thủ đúng thời gian đọc kết quả được ghi trong hướng dẫn sử dụng của từng sản phẩm.
III. Khi nào nên thực hiện lại xét nghiệm?
Nếu kết quả test nhanh âm tính nhưng triệu chứng vẫn tiếp tục xuất hiện hoặc người được xét nghiệm có nguy cơ phơi nhiễm cao, việc thực hiện lại xét nghiệm theo hướng dẫn của cơ sở y tế hoặc hướng dẫn sử dụng của bộ test có thể được cân nhắc.
Trong trường hợp triệu chứng nặng lên hoặc kéo dài, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và chỉ định phương pháp xét nghiệm phù hợp nếu cần thiết.
IV. Cách giảm nguy cơ âm tính giả
Người sử dụng có thể giảm nguy cơ âm tính giả bằng cách:
- Thực hiện xét nghiệm vào thời điểm phù hợp theo hướng dẫn chuyên môn hoặc hướng dẫn của bộ test.
- Lấy mẫu đúng vị trí và đúng kỹ thuật.
- Tuân thủ đầy đủ các bước trong hướng dẫn sử dụng.
- Bảo quản bộ test đúng điều kiện do nhà sản xuất quy định.
- Đọc kết quả trong khoảng thời gian được hướng dẫn.
- Không sử dụng bộ test đã hết hạn hoặc có dấu hiệu hư hỏng.
Kết luận
Âm tính giả có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân như xét nghiệm quá sớm, lấy mẫu không đúng kỹ thuật, thao tác sai quy trình hoặc bảo quản bộ test không đúng cách. Trong nhiều trường hợp, kết quả âm tính chưa đủ để loại trừ hoàn toàn khả năng mắc bệnh.
Để nâng cao độ tin cậy của kết quả, người sử dụng cần tuân thủ đúng hướng dẫn của nhà sản xuất khi thực hiện test nhanh. Nếu vẫn còn nghi ngờ sau khi có kết quả âm tính hoặc các triệu chứng không cải thiện, người bệnh nên tham khảo ý kiến của nhân viên y tế để được tư vấn và đánh giá thêm.
Bài viết liên quan:
- Phân biệt Cúm A, Cúm B, COVID-19, RSV, Adenovirus và Mycoplasma qua triệu chứng.
- Test xét nghiệm nhanh 3 trong 1 Labnovation.
- Test xét nghiệm nhanh 5 trong 1 Labnovation.
- Cúm A và Cúm B là gì? Triệu chứng, nguyên nhân, cách phân biệt và phòng ngừa hiệu quả.
- 2 tác nhân hô hấp thường gặp ở trẻ em: RSV và Adenovirus là gì? Dấu hiệu nhận biết và cách phòng ngừa.
