2 tác nhân hô hấp thường gặp ở trẻ em: RSV và Adenovirus là gì? Dấu hiệu nhận biết và cách phòng ngừa

Nhiễm trùng đường hô hấp là một trong những nguyên nhân khiến trẻ em phải đi khám và nhập viện nhiều nhất, đặc biệt vào thời điểm giao mùa hoặc mùa đông xuân. Trong số các tác nhân gây bệnh, virus hợp bào hô hấp (RSV) và Adenovirus (ADV) là hai loại virus thường gặp, có khả năng lây lan nhanh và gây ra nhiều triệu chứng từ nhẹ đến nặng.

Ở giai đoạn đầu, trẻ mắc RSV hoặc Adenovirus thường có biểu hiện như sốt, ho, sổ mũi hoặc đau họng. Những triệu chứng này khá giống cúm mùa hoặc các bệnh hô hấp khác nên phụ huynh khó nhận biết nếu chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài. Trong một số trường hợp, bệnh có thể tiến triển thành viêm tiểu phế quản, viêm phổi hoặc gây biến chứng nếu không được theo dõi và xử trí kịp thời.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ RSV và Adenovirus là gì, cách phân biệt hai tác nhân này, đường lây truyền, dấu hiệu nhận biết cũng như các biện pháp phòng ngừa theo khuyến cáo của các tổ chức y tế.

I. RSV là gì?

RSV (Respiratory Syncytial Virus) là virus hợp bào hô hấp, một trong những nguyên nhân phổ biến gây nhiễm trùng đường hô hấp cấp ở trẻ nhỏ. Theo CDC, hầu hết trẻ em đều từng nhiễm RSV ít nhất một lần trước 2 tuổi.

Ở trẻ lớn và người khỏe mạnh, RSV thường chỉ gây các triệu chứng giống cảm lạnh thông thường. Tuy nhiên, ở trẻ sơ sinh, trẻ sinh non hoặc trẻ có bệnh tim, bệnh phổi bẩm sinh, virus này có thể gây viêm tiểu phế quản và viêm phổi, dẫn đến khó thở và cần nhập viện điều trị.

RSV có xu hướng lưu hành theo mùa và dễ bùng phát tại nhà trẻ, trường học hoặc những nơi tập trung đông trẻ nhỏ.

Triệu chứng thường gặp của RSV

Trẻ mắc RSV có thể xuất hiện:

• Chảy nước mũi.
• Nghẹt mũi.
• Ho.
• Sốt nhẹ hoặc sốt.
• Khò khè.
• Thở nhanh.
• Bú kém hoặc ăn uống kém.
• Mệt mỏi.

Ở trẻ dưới 1 tuổi, dấu hiệu đầu tiên đôi khi chỉ là bú ít, quấy khóc hoặc thở nhanh. Nếu bệnh tiến triển nặng, trẻ có thể bị co kéo lồng ngực, tím môi hoặc khó thở.

II. Adenovirus là gì?

Adenovirus là nhóm virus có thể gây bệnh ở nhiều cơ quan khác nhau của cơ thể. Ngoài đường hô hấp, Adenovirus còn có thể gây viêm kết mạc mắt, viêm dạ dày – ruột hoặc viêm bàng quang.

Ở trẻ em, Adenovirus thường gây viêm đường hô hấp trên với các triệu chứng như sốt, đau họng, ho, nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi. Một số trường hợp có thể tiến triển thành viêm phổi hoặc viêm phế quản, đặc biệt ở trẻ có sức đề kháng yếu.

Khác với RSV, Adenovirus có khả năng tồn tại khá lâu trên bề mặt đồ vật và môi trường xung quanh. Điều này làm tăng nguy cơ lây nhiễm nếu trẻ chạm vào các bề mặt có virus rồi đưa tay lên mắt, mũi hoặc miệng.

Triệu chứng thường gặp của Adenovirus

Adenovirus có thể gây:

• Sốt, đôi khi sốt cao kéo dài.
• Ho.
• Đau họng.
• Chảy nước mũi.
• Viêm amidan.
• Viêm kết mạc mắt (đỏ mắt).
• Tiêu chảy hoặc nôn ở một số trường hợp.

So với RSV, Adenovirus có thể gây bệnh ở nhiều cơ quan hơn nên biểu hiện lâm sàng cũng đa dạng hơn.

III. RSV và Adenovirus lây truyền như thế nào?

Cả RSV và Adenovirus đều có khả năng lây truyền từ người sang người, đặc biệt trong môi trường đông người như trường học, nhà trẻ hoặc bệnh viện.

Các con đường lây truyền phổ biến gồm:

• Hít phải các giọt bắn chứa virus khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện.
• Tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mũi hoặc họng của người bệnh.
• Chạm vào đồ chơi, tay nắm cửa, bàn ghế hoặc các vật dụng có virus, sau đó đưa tay lên mắt, mũi hoặc miệng.
• Tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh trong thời gian dài.

Theo CDC, trẻ mắc RSV có thể lây virus cho người khác trong khoảng 3–8 ngày. Một số trẻ sơ sinh hoặc trẻ có hệ miễn dịch suy giảm có thể phát tán virus trong thời gian dài hơn.

Ở giai đoạn đầu, RSV và Adenovirus đều gây các triệu chứng khá giống cảm lạnh hoặc cúm mùa. Vì vậy, nhiều phụ huynh khó phân biệt hai bệnh nếu chỉ quan sát biểu hiện của trẻ.

IV. Cách phân biệt RSV và Adenovirus

Mặc dù đều là virus gây bệnh đường hô hấp, RSV và Adenovirus vẫn có một số đặc điểm khác nhau.

Tuy nhiên, trên thực tế, triệu chứng của RSV và Adenovirus vẫn có thể chồng lấp. Việc xác định chính xác tác nhân gây bệnh cần dựa vào thăm khám lâm sàng và các phương pháp xét nghiệm phù hợp khi bác sĩ thấy cần thiết.

 Nếu muốn tìm hiểu thêm về sự khác biệt giữa RSV, Adenovirus, cúm A, cúm B và COVID-19, bạn có thể tham khảo bài viết “Phân biệt Cúm A, Cúm B, COVID-19, RSV, Adenovirus và Mycoplasma qua triệu chứng“.

V. Vai trò của xét nghiệm trong hỗ trợ chẩn đoán RSV và Adenovirus

RSV và Adenovirus có thể gây các triệu chứng tương tự nhiều bệnh đường hô hấp khác như cúm A, cúm B hoặc COVID-19. Vì vậy, chỉ dựa vào biểu hiện lâm sàng thường khó xác định chính xác tác nhân gây bệnh.

Trong một số trường hợp, đặc biệt khi trẻ có triệu chứng nặng, thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc cần xác định nguyên nhân gây bệnh, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện các xét nghiệm phù hợp. Kết quả xét nghiệm là một trong những căn cứ hỗ trợ bác sĩ đánh giá tình trạng bệnh, kết hợp với triệu chứng lâm sàng và tiền sử dịch tễ để đưa ra hướng xử trí phù hợp.

Hiện nay, một số test xét nghiệm nhanh đa tác nhân có khả năng hỗ trợ phát hiện đồng thời nhiều tác nhân gây bệnh đường hô hấp trong cùng một lần lấy mẫu. Bạn có thể tham khảo Test xét nghiệm nhanh 5 trong 1 Labnovation, hỗ trợ phát hiện cúm A, cúm B, SARS-CoV-2, RSV và Adenovirus theo thông tin từ nhà sản xuất.

VI. Các biện pháp phòng ngừa

Phòng ngừa RSV và Adenovirus giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế lây lan trong cộng đồng. Phụ huynh nên áp dụng các biện pháp sau:

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt trước khi ăn và sau khi ho, hắt hơi.
• Hạn chế tiếp xúc với người đang có triệu chứng sốt, ho hoặc sổ mũi.
• Vệ sinh đồ chơi, tay nắm cửa và các bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc.
• Hướng dẫn trẻ che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi và bỏ khăn giấy đúng nơi quy định.
• Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc khi chăm sóc người mắc bệnh hô hấp.
• Tăng cường sức đề kháng bằng chế độ dinh dưỡng đầy đủ, ngủ đủ giấc và vận động phù hợp.
• Đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao kéo dài, khó thở, thở nhanh, khò khè hoặc bỏ bú.

Thực hiện tốt các biện pháp trên không chỉ giúp phòng ngừa RSV và Adenovirus mà còn góp phần giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh đường hô hấp khác ở trẻ em.

Kết luận

RSV và Adenovirus là hai tác nhân thường gặp gây nhiễm trùng đường hô hấp ở trẻ em, với nhiều triệu chứng tương đồng như sốt, ho, sổ mũi và đau họng. Mặc dù đa số trường hợp có thể hồi phục sau khi được chăm sóc đúng cách, một số trẻ vẫn có nguy cơ gặp biến chứng, đặc biệt là trẻ nhỏ hoặc có bệnh lý nền.

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường, đưa trẻ đến cơ sở y tế khi cần và thực hiện các biện pháp phòng ngừa là những yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe của trẻ. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm phù hợp để hỗ trợ xác định tác nhân gây bệnh, từ đó đưa ra hướng xử trí thích hợp.

Bài viết liên quan:

• Phân biệt Cúm A, Cúm B, COVID-19, RSV, Adenovirus và Mycoplasma qua triệu chứng.
• Test xét nghiệm nhanh 3 trong 1 Labnovation.
• Test xét nghiệm nhanh 5 trong 1 Labnovation.
• Test xét nghiệm nhanh 6 trong 1 Labnovation.
• Sốt xuất huyết đang trong mùa cao điểm: Dấu hiệu nhận biết và cách phòng ngừa hiệu quả.
• Cúm A và Cúm B là gì? Triệu chứng, nguyên nhân, cách phân biệt và phòng ngừa hiệu quả