Sốt xuất huyết đang vào mùa cao điểm:
Dấu hiệu nhận biết và cách phòng ngừa hiệu quả
Bước vào mùa mưa, sốt xuất huyết tiếp tục là một trong những bệnh truyền nhiễm được ngành y tế đặc biệt quan tâm. Điều kiện thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều và sự xuất hiện của các dụng cụ chứa nước trong khu dân cư đã tạo môi trường thuận lợi cho muỗi vằn sinh sản, làm gia tăng nguy cơ lây truyền virus Dengue.
Theo Bộ Y tế, từ đầu năm 2026 đến giữa tháng 6, Việt Nam đã ghi nhận hơn 50.000 trường hợp mắc sốt xuất huyết và 5 trường hợp tử vong. Ngành y tế nhận định cả nước đang bước vào thời điểm cao điểm của mùa dịch và nguy cơ số ca mắc sẽ tiếp tục tăng nếu các địa phương cùng người dân không triển khai quyết liệt các biện pháp phòng bệnh.
Không chỉ các tỉnh phía Nam, nhiều địa phương ở miền Bắc cũng đã ghi nhận số ca mắc tăng theo chu kỳ hằng năm. Các chuyên gia dịch tễ cho rằng biến đổi khí hậu, quá trình đô thị hóa và ý thức phòng chống dịch chưa đồng đều là những nguyên nhân khiến sốt xuất huyết có xu hướng xuất hiện sớm hơn, kéo dài hơn và khó kiểm soát hơn so với trước đây.
I. Sốt xuất huyết là gì?
Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra và lây truyền chủ yếu qua vết đốt của muỗi vằn Aedes aegypti hoặc Aedes albopictus. Đây là loại muỗi thường sinh sống gần khu dân cư, hoạt động mạnh vào sáng sớm và chiều tối.
Bệnh không lây trực tiếp từ người sang người qua tiếp xúc thông thường. Tuy nhiên, nếu muỗi đốt người đang mang virus rồi tiếp tục đốt người khỏe mạnh, virus sẽ được truyền sang người khác và hình thành chuỗi lây nhiễm trong cộng đồng.
Hiện nay, sốt xuất huyết vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Việc điều trị chủ yếu nhằm theo dõi diễn biến, bù dịch đúng cách và xử trí sớm khi xuất hiện các biến chứng nguy hiểm. Vì vậy, phát hiện sớm và điều trị kịp thời đóng vai trò rất quan trọng trong việc giảm tỷ lệ tử vong.
II. Những dấu hiệu nhận biết không nên bỏ qua
Sau khi bị muỗi mang virus đốt, người bệnh thường trải qua thời gian ủ bệnh từ 4 đến 10 ngày trước khi xuất hiện các triệu chứng đầu tiên.
Các biểu hiện phổ biến gồm:
- Sốt cao đột ngột từ 39–40°C và kéo dài liên tục.
- Đau đầu nhiều, đặc biệt vùng trán hoặc sau hốc mắt.
- Đau nhức cơ, khớp và toàn thân.
- Mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn hoặc nôn.
- Xuất hiện các nốt ban đỏ trên da sau vài ngày sốt.
- Một số trường hợp có thể chảy máu chân răng hoặc chảy máu mũi.
Nhiều người thường nhầm lẫn sốt xuất huyết với cúm mùa hoặc các bệnh sốt siêu vi khác trong những ngày đầu. Sự chủ quan này khiến không ít bệnh nhân nhập viện muộn khi bệnh đã chuyển sang giai đoạn nguy hiểm.
Theo các bác sĩ, giai đoạn đáng lo ngại nhất thường rơi vào ngày thứ ba đến ngày thứ bảy kể từ khi khởi phát sốt. Đây là thời điểm người bệnh có thể hết sốt nhưng lại bắt đầu xảy ra tình trạng thoát huyết tương, dẫn đến sốc và nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được theo dõi sát.
III. Khi nào cần đến bệnh viện ngay?
Không phải tất cả người mắc sốt xuất huyết đều diễn tiến nặng. Tuy nhiên, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu cảnh báo dưới đây:
- Đau bụng dữ dội hoặc đau vùng gan.
- Nôn liên tục và không ăn uống được.
- Chảy máu mũi, chảy máu chân răng hoặc xuất huyết dưới da nhiều.
- Tay chân lạnh, người mệt lả hoặc vật vã.
- Tiểu ít, khó thở hoặc có biểu hiện lơ mơ.
Theo Bộ Y tế, việc tự truyền dịch tại nhà hoặc tự ý sử dụng thuốc không đúng hướng dẫn có thể làm tăng nguy cơ biến chứng. Người bệnh cần được bác sĩ đánh giá và theo dõi để quyết định phương pháp điều trị phù hợp.
IV. Ai là nhóm có nguy cơ cao?
Sốt xuất huyết có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi. Tuy nhiên, trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính thường có nguy cơ diễn biến nặng cao hơn.
Bên cạnh đó, những người sinh sống tại khu vực đông dân cư, nơi có nhiều công trình xây dựng hoặc nhiều vật dụng chứa nước ngoài trời cũng có nguy cơ tiếp xúc với muỗi truyền bệnh nhiều hơn.
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng việc từng mắc sốt xuất huyết không đồng nghĩa với việc sẽ miễn dịch hoàn toàn. Một người vẫn có thể mắc bệnh nhiều lần do virus Dengue có nhiều tuýp huyết thanh khác nhau, và lần mắc sau đôi khi còn có nguy cơ nặng hơn lần đầu.
V. Biện pháp phòng ngừa
Chủ động phòng bệnh là giải pháp hiệu quả nhất
Hiện nay, kiểm soát muỗi và loại bỏ nơi sinh sản của muỗi vẫn là biện pháp phòng bệnh quan trọng nhất.
Bộ Y tế khuyến cáo mỗi gia đình nên đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước để muỗi không có nơi đẻ trứng. Người dân cần thay nước bình hoa thường xuyên, thau rửa bể chứa nước định kỳ và lật úp các vật dụng không sử dụng có khả năng đọng nước sau mưa.
Ngoài ra, cần thu gom chai lọ, lốp xe cũ, vỏ dừa, mảnh lu vỡ và các vật liệu phế thải khác vì đây là những nơi rất thuận lợi để lăng quăng phát triển.
Mỗi người cũng nên ngủ màn kể cả vào ban ngày, mặc quần áo dài tay khi cần thiết và sử dụng các biện pháp chống muỗi theo hướng dẫn của cơ quan y tế.
Khi địa phương triển khai chiến dịch vệ sinh môi trường hoặc phun hóa chất diệt muỗi, người dân nên tích cực phối hợp để nâng cao hiệu quả phòng chống dịch trong cộng đồng.
Không nên chủ quan khi cơn sốt đã giảm
Một quan niệm sai lầm khá phổ biến là cho rằng người bệnh đã khỏi khi nhiệt độ cơ thể giảm xuống bình thường. Trên thực tế, đây lại có thể là thời điểm bệnh bước sang giai đoạn nguy hiểm nhất.
Theo các chuyên gia, nhiều trường hợp sốc sốt xuất huyết xảy ra ngay sau khi người bệnh hết sốt. Vì vậy, người bệnh vẫn cần được theo dõi sát, tái khám đúng lịch và thực hiện đầy đủ các xét nghiệm theo chỉ định của bác sĩ để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.
VI. Kết luận
Sốt xuất huyết vẫn đang là thách thức lớn đối với y tế cộng đồng tại Việt Nam, đặc biệt trong mùa mưa khi điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển mạnh. Mặc dù chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, bệnh hoàn toàn có thể được kiểm soát nếu mỗi gia đình chủ động loại bỏ lăng quăng, phòng tránh muỗi đốt và đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo.
Việc nâng cao nhận thức của cộng đồng, kết hợp với các hoạt động giám sát và phòng chống dịch của ngành y tế, sẽ góp phần giảm số ca mắc, hạn chế biến chứng nặng và bảo vệ sức khỏe cho toàn xã hội.
